Panchasedham

स्याङ्जा जिल्ला

१ पृष्ठभूमि
नेपाल अर्थात् पश्चिमाञ्चल विकासक्षेत्रस्थित स्याङ्जा जिल्ला लोकगीतका लागि प्रसिद्ध ठाउँहरूमध्ये एक हो। आँधीखोला यस जिल्लाको मुख्य खोलो हो। नेपाली लोकगीतको एउटा भेद रोइला यस क्षेत्रको सांस्कृतिक सम्पदा हो। यस क्षेत्रमा सडक यातायात सुरु हुनुअघि अर्थात् सिद्धार्थ राजमार्ग (सुनौली–पोखरा) बन्नुअघि आँधीखोलाको किनार पोखरादेखि बुटवल (बटौली) सम्मको व्यापारिक मार्गको एउटा खण्ड थियो। लोकगीतको मुख्य क्षेत्र हुनु र व्यापारिक मार्गमा हुनु यी दुई कारणबाट निश्चित रूपमा लोकगीतको प्रसारमा यस क्षेत्रको भूमिका उल्लेख्य छ भन्ने प्रस्टिन्छ।
लोकगीत लोकसाहित्यका अरू विधाझैँ नै लोकजीवनका धुकधुकीहरू बोकेर लोकजीवनमै बाँच्छ। यसैले लोकको गतिशीलतासँगै यो पनि गतिशील हुन्छ। गतिशील हुनाका कारण लोकगीतमा परिवर्तन पनि हुँदै जान्छ। यस्तो खालको परिवर्तन यसको विषयवस्तुमा, संरचनामा सम्पादनको तरिका र शैलीमा र नाममै पनि हुन सक्छ। त्यसैले एउटै नामले चिनिने लोकगीत ठाउँअनुसार भिन्न हुन सक्छ अनि भिन्नाभिन्नै नामले चिनिने भिन्नाभिन्नै ठाउँका लोकगीत एउटै हुन पनि सक्छ।
रोइला पनि गतिशीलता र परिवर्तनले ल्याएका विविधता र समानता अनि यसको उद्भव र प्रसारबारेका मतमतान्तरका कारण अस्पष्ट बन्न पुगेको छ।
यस लेखमा पहिले ‘आँधीखोले रोइला’को सङ्‌क्षिप्त परिचय दिइएको छ, यसपछि यसको उद्भव र प्रयोगक्षेत्रबारेका मतमतान्तरहरू प्रस्तुत गरिएको छ, अनि यसको संरचनाबारे प्रष्ट पारिएको छ, यसमा देखिने स्थानीयताको चर्चा गरिएको छ र अन्त्यमा निष्कर्ष प्रस्तुत गरिएको छ।

Panchasedham

Tuesday, December 7, 2010

No comments:

Post a Comment